Hoe ontgroei je oude patronen?
Je voelt al langer dat je het anders wilt. Waarom lukt het dan maar niet om dingen te veranderen?
Je zegt 'ja' terwijl je 'nee' bedoelt. Je bent tóch weer bezig met werkzaamheden die eigenlijk bij je collega horen. Of je reageert weer feller dan je eigenlijk wilt.
Je neemt je voor om het anders te doen. En toch verval je weer in hetzelfde gedrag. Hoe komt dat? En hoe doorbreek je zulke patronen?
Gedrag veranderen is een proces waarin drie stappen samenkomen: bewust worden, ontrafelen en ontgroeien. Je leert herkennen wat je doet, je onderzoekt waar het vandaan komt en je gaat oefenen met in het moment andere keuzes maken.
1. Bewust worden: herken je automatische gedrag
De eerste stap is herkennen wat je doet. Daarvoor is het nodig dat je uit de modus van de automatische piloot stapt en met wat meer afstand naar jezelf leert kijken.
Stel je voor dat je tijdens een gesprek merkt dat je irritatie oploopt. Je keel knijpt dicht, je hart gaat sneller kloppen en je voelt de neiging om een pittige reactie te geven. Of je voelt juist dat je weg wilt lopen.
Vaak reageren we automatisch, zonder stil te staan bij wat er in ons gebeurt. Door je lichamelijke signalen, emoties, gedachten en gedrag op te merken, ontstaat er ruimte.
Je activeert als het ware de Observant in jezelf: het deel van jou dat kan waarnemen wat er gebeurt, zonder er direct iets van te hoeven vinden.
Je verschuift van 'Ik ben boos' naar 'Ik merk dat ik boos word'.
Dat lijkt een klein verschil, maar het helpt je om niet volledig op te gaan in je emotie. Je kijkt als het ware even naar je eigen film, in plaats van dat je er middenin zit.
Het doel is niet om je gevoelens meteen weg te krijgen; het gaat puur om het opmerken en erkennen wat er gebeurt.
2. Ontrafelen: begrijpen waar je gedrag vandaan komt
Als je je gedrag begint te herkennen, kun je onderzoeken wat erachter zit; je gaat op zoek naar de oorsprong van het patroon. Daarbij kun je jezelf vragen stellen als:
Wanneer gebeurt het? In welke situaties merk je dat je steeds hetzelfde reageert? Herken je dat wat je triggert?
Bij wie gebeurt het? Reageer je zo bij iedereen, of juist bij specifieke personen, zoals je partner, een collega of iemand met autoriteit?
Wat gebeurt er in jou? Wat voel je op dat moment? En hoe voel je je achteraf?
Waarom doe je dit, denk je? Wat probeer je te bereiken, niet te voelen, te voorkomen of veilig te stellen? En welk effect heeft je reactie op de ander en op de situatie?
Hoe lang doe je dit al? Herken je dit gedrag van vroeger? Misschien zelfs uit je kindertijd?
Waar komt het vandaan? Welke ervaringen, overtuigingen of rollen hebben mogelijk bijgedragen aan het ontstaan van dit patroon?
Misschien ontdek je dat je als kind leerde om je aan te passen om de vrede te bewaren. Of dat je al vroeg verantwoordelijkheid op je nam, omdat je anderen niet tot last wilde zijn.
Wat ooit een slimme manier was om met je omgeving om te gaan, kan je als volwassene behoorlijk in de weg zitten. Toch blijf je het automatisch doen, omdat het vertrouwd voelt.
Door te onderzoeken waar je gedrag vandaan komt, ontstaat er begrip. Je ontdekt dat je reactie ooit een functie had: het hielp je om met een bepaalde situatie om te gaan, je veilig te voelen of erbij te horen. Dat inzicht helpt je om met meer mildheid naar jezelf te kijken.
Ontrafelen betekent overigens niet dat je alles tot op de bodem moet uitzoeken. Het gaat erom dat je weet waardoor een patroon ontstaan is, zodat je jezelf beter begrijpt en vriendelijker naar je eigen gedrag kan kijken.
3. Ontgroeien: leren om anders met oude patronen om te gaan
Als je je gedrag herkent en beter begrijpt, kun je gaan oefenen met een andere reactie. Dat gebeurt dus op het moment dat een oud patroon zich aandient.
Je merkt bijvoorbeeld dat je tijdens een gesprek weer in de verdediging schiet. Maar deze keer herken je de reactie eerder. Je voelt de spanning op je borst, je keel knijpt dicht en je doet je mond al open om vanuit dat gevoel te reageren.
Maar nu herken je wat je doet en je haalt diep adem. Je voelt de spanning iets zakken en het lukt je om een vraag te stellen in plaats van direct terug te reageren.
Of iemand vraagt je iets te doen en jij voelt de neiging om meteen ja te zeggen. Maar nu lukt het je om even te wachten en aan te geven dat je er eerst even over na wilt denken.
Er ontstaat een kleine pauze tussen wat er gebeurt en hoe je reageert. In die pauze kun je bewust een andere keuze maken. Dat lukt heus niet altijd, soms reageer je gewoon weer zoals je gewend was. Achteraf kun altijd onderzoeken wat er gebeurde en wat je een volgende keer anders zou willen doen.
Door nieuwe reacties te oefenen, worden ze geleidelijk vertrouwder. Je hoeft niet meer automatisch hetzelfde spoor te volgen. Je ervaart steeds meer keuzevrijheid in hoe je reageert.
Hoe ik je hierbij kan helpen
Misschien ben je zo gewend om rekening te houden met anderen, verantwoordelijkheid te nemen en door te gaan, dat je niet eens meer precies weet wat je zelf nodig hebt of verlangt. Je voelt dat er iets mag veranderen, maar kunt er nog niet helemaal de vinger op leggen.
In mijn coaching nemen we de tijd om dat te onderzoeken. We brengen in beeld wat jou van nature kenmerkt, welke patronen en overtuigingen je door de jaren heen hebt ontwikkeld en wat voor jou werkelijk belangrijk is.
Daarbij maak ik gebruik van de me.scan. Deze talentscan laat je haarscherp het verschil zien tussen je natuurlijke talenten en je aangeleerde vaardigheden.
Samen onderzoeken we hoe dat aangeleerde gedrag je soms in de weg zit, maar ook welke talenten en kwaliteiten misschien wat op de achtergrond zijn geraakt. Wat gaat je van nature gemakkelijk af? Waar kom je goed tot je recht? En hoe kun je daar meer gebruik van maken, in je gedrag én in de keuzes die je maakt?
Zo ontdek je niet hoe je anders kunt omgaan met je automatische piloot, maar vooral ook wat beter bij jou past.
Bewust worden. Ontrafelen. Ontgroeien.
Drie stappen die je helpen om oude patronen te herkennen, te begrijpen en los te laten. Zodat je steeds meer keuzes kunt maken die passen bij wie je bent en wat voor jou belangrijk is.
Benieuwd welke talenten onder jouw gedrag schuilgaan?
Opmerkingen